دابەزاندنی كـێشی زیـادەی لـــەش
 به‌روار‌  : 8/7/2018
 بینراوه‌  : 1187

ئــا/نـاز
لەڕۆژگاری ئێستادا قەڵەوی و زیادبوونی كێشی لەش یەكێكە لە گرفتە تەندروستی یەكانی مرۆڤ و زۆر جار دەبێتە هۆی نەخۆشی و تێكچونی باری تەندروستیش. بۆیە هەمووان لەهەوڵی ئەوەدان كە خاوەن جەستەیەكی تەندروست بن و لە كێشەی قەڵەوی بە دوربن, لەم پێناوەشدا چەندین ڕێگە دەگیرێتەبەر وەك وەرزشی قورس و كەمكردنەوەی بڕو ژەمە كانی خواردن, هەندێكجار لەبەر نەشارەزایی یاخود لەبەر قورسی پەیڕەوكردنی سیستمی ڕێژیم كەسەكە توشی گرفتی تەندروستی دەبێت كە ڕەنگە لە قەڵەوی زیاتر زیانی پێبگەیەنێت. 
 
لەم بابەتەدا هەوڵدەدەین باشترین و كاریگەرترین ڕێگەكانی دابەزاندنی كێش باس بكەین . كە ڕێگە زانستی تاقیكراوەن و دەرەنجامی باش و كاریگەریان هەبووە. ئەگەر بە باشی  پەیڕەو بكرێن و هەنگاو بەهەنگاو بەدوای یەكدا جێبەجێ‌ بكرێن كاریگەری بەرچاویان دەبێت.
 
ڕێگەكانیش بـریـتـین لـــە :
1. هەڵبژاردنی ئەو خۆراكانەی كاربۆهیدراتین كەم تێدایە:  ئەگەر بەڕاستی دەتەوێت كێشی زیادەی لەشت دابەزێنیت ئەوا پێویستە واز لە خواردنی شیرینی و نیشاستە بهێنیت . ئەمە سەرەتایترین و كۆنترین ڕێگەیە بۆ كەمكردنەوەی كێش. كە زانست لەئێستاشدا پشتگیری هەمان بۆچوون دەكات  كە بۆ كێشێكی تەندروست و نمونەیی دەبێت ڕێژەی كاربۆهیدرات لە خۆراكدا كەمبكرێتەوە. 
توێژینەوەیك كە لە زانكۆی هارڤارد ئەنجامدراوە لەسەر ئەوكەسانەی كە بڕی كاربۆهیدراتیان كەمكردۆتەوە لە سیستمی خۆراكیاندا , دەری دەخات كە جەستەیان ڕۆژانی 300 كالۆری وزەی سوتاندوە – لەكاتی پشودانیشدا بوون – واتە جوڵەی كار و وەرزشی یان ئەنجام نەداوە. كە ئەم بڕە یەكسانە بەڕێژەی سوتانی كالۆری لەكاتی ئەنجامدانی كاتژمێرێك وەرزشی قورسی جەستەیی .!  
پوختەی ووتەكە ئەوەیە كە: پەیڕەوكردنی سیستمێكی خۆراكی كە بڕێی كەم لە كاربۆهیدراتی تێدا بێت دەبێتە هۆی ئەوەی لەش كەمتر برسی ببێت و باشتر وزە بسوێتَت و خێراتر كێشی زیادە دابەزێت. وە جەستەش تەندروستتر دەبێت.
2. تەنها لەكاتی برسیبوندا شت بخۆ: هیچ شتێك دابەزاندنی كێش دواناخات وەك ئەوەی كە خۆراك بخورێت لە كاتێكدا كە پێویست نی یە. بۆیە هەتا هەست بە برسێتی و پێویستی نەكرێت نابێت هیچ بخورێت بەتایبەت خۆراكە خێراو ئامادەكراوەكان, یاخود جەرەزات  و خواردنی نێوان ژەمەكان. بەڵام نابێت بهێڵیت زۆر برسی ببیت. یەكێك لەهەڵەكان لەكاتی ڕێژیمدا ئەوەیە كەسەكە زۆر خۆی برسی دەكات, ئەمەش زیان بە تەندروستی دەگەیەنێت.  هەندێك كەس 3 ژەم دەخۆن , هەندێكی تر 2 ژەم , یان لەنێوان ژەمەكاندا خۆراكی تر دەخۆن. بەڵام پێویستە لەوە دڵنیا بیت بە گوێرەی ژەم و كات نی یە , تەنها گوێ‌ لە جەستەت بگرە واتە لەكاتی برسێتی دا خۆراك بخۆ. 
3. خورادنی چەوری یە بە سودەكان: هەندێك پێیان وایە بۆ دابەزاندنی كێش پێویستە هاوكات لەگەل كەمكردنەوەی بڕی كاربۆهیدراتەكاندا دەبێت واز لە خواردنی چەوریش  بهێنن . بەڵام ئەمە هەڵەیە , لەڕاستیدا نەخواردنی چەوری زیان بە جەستە دەگەیەنێت, چونكە كاربۆهیدرات و چەوری سەرچاوەی وزەن بۆ لەش , و نەخواردنیان مرۆڤ توشی برسێتی مەترسیدار دەكات  ( Low carb AND low fat = starvation). بۆیە پێویستە گرنگی بەخواردنی چەوری بێ‌ زیان بدرێت . لەو جۆرە خۆراكانەش كە دەوڵەمەندن بە چەوری بەسود بریتین لە :
• چەوری بەرهەمهاتوو لە بەرهەمەكانی شیر.
• زەیتی زەیتوون.
• ماسی چەور
• هیڵكە.
• ئەڤۆكادۆ
• زەیتی گوێزی هندی.
4. خۆراكی ڕاستەقینە بخۆ:  مەبەست لە خۆراكی ڕاستەقینە ئەو خۆراكانە كە مرۆڤەكان بە درێژایی هەزاران ساڵە دەیانخۆن , وەك گۆشت, ماسی , سەوزەو میوەكان, هێلكە, زەیتە سروستی یەكان, هتد .... ئەگەر بە ڕاستی  دەتەێت كێشی زیادەت دابەزێت , پێویستە خۆت بە دور بگریت لەو خۆراكە كەم كابۆهیدراتانەی كە پڕن لە كاربۆهیدرات.! مەبەست لەمە خۆراكی ماركێتەكانە. لە ڕۆژگاری ئێستادا و لە پێناو بازرگانیدا زۆرینەی ماركێتەكان مرۆڤەكان هەڵدەخەڵەتێنن بەوەی دەنوسن ئەم جۆرە خۆراكە بڕێكی كەم كاربۆهیدرات و چەوری تێدایە یان هەر بڕەكەی سفرە, بەلام لە ڕاستیدا وانی یە بۆیە پێویستە بە ڕیكلام و نوسینی ماركێتەكان هەڵنەخەڵەتێن. بۆنونە لە شوكڵاتەیەك  نوسراوە كاربۆهیدرەتی زۆر كەمە.! بەڵام كۆمپانیاكە ئەوەی لەبیر كردوە كە پڕە لە شەكر و شەكریش كاربۆهیدراتە و بەخێرای لە لایەن لەشەوە وەردەگرێت و لە كۆڵۆندا دەنیشێت و دەبێتە هۆی قەڵەوی و زۆر بونی ڕێژەی شەكر و زیان گەیاندن بە تەندروستی .  وە ئەگەر ئەگەر لە گەنم و جۆ دروستكرابێت ئەوا بە دڵنیایی كاربۆهیدرەتی زۆری هەیە. 
5. میوە زۆر مەخۆ:  ڕێنمایی دەربارەی خواردنی میوە لە ئێستادا بیرو ڕای جیاوازی لەسەرە. هەندێك پێیان وایە خواردنی بەرڕێژەی زۆریش زیانی نی یە بۆ كێش زیاد بوون , هەندێكی تریش بە پێچەوانەوە. بەڵام لە ڕاستیدا میوەكان سەرچاوەیەكی دەوڵەمەندی ووزەن و بڕێكی زۆر لە شەكری گلوكۆز و فرەكتۆزیان تێدایە . لەلایەكی دیكەشەوە میوە دەبێتە هۆی سوتاندنی چەوری لەش و ئەمەش وادەكات كەسەك زۆرتر برسی ببێت و خۆراكی زیاتر بخوات . وەهەروەها میوەی بە هەندێك لە ماددەی كیمیایی گەشەی پێدەكرێت و بە سروشتی و لەكات و وەرزی خۆیدا گەشە ناكات بۆیە بڕی ئەو شەكرەی تێیدایە ئەگونجێت سروشتی و بێ‌ زیان نەبێت . بۆیە باشتر وایە لەكاتی پەیڕەوكردنی سیستمی دابەزاندنی كێشدا زۆر میوە نەخورێت.
6. چاو خشاندنەوە بە دەرمان و چارەسەرە پزیشكی یەكاندا: هەندێك چارەسەر و دەرمانی پزیشكی هەن كە دەبنە هۆی ڕێگە گرتن لە دابەزاندنی كێشی زیادەی لەش , یاخود دەبنە هۆكارێك بۆ زیادبوونی.  كاریگەرترینیشیان بریتین لە :
• دەرمانی نەخۆشی شەكرە بەتایبەت دەرزی ئەنسۆلین: یەكێكە لە ڕێگرەكانی دابەزاندنی كێشی زیادەی لەش . بۆیە باشتر وایە ڕاوێژ بە پزیشكەكەت بكەیت ئەگەر بكرێت بۆت بگۆڕێت بە دەرمانێكی تر. 
• كۆرتیزۆن: بەتایبەت خواردن دەبێتە هۆی زیاد بوونی كێشی لەش و ڕێگری دەكات لە دابەزاندنی كێشی زیادە.بەتایبەت بەكارهێنانی زیاتر لە 5 ملگم لە ڕۆژێكدا.
• دەرمانی دابەزاندنی فشاری بەرزی خوێن. بەتایبەت (Metoprolol , Atenolol).
• دەرمانی دژە هەستیاری.
• دەرمانی دژەهەوكردن. باشتر وایە ئەم دەرمانانە بەكارنەهێنریچن ئەگەر زۆر زۆر پێویست نەبن. 
7. دووركەوتنەوە لە فشاری دەروونی: فشاری دەرونی درێژخایەن كاریگەری زۆر خراپی هەیە لەسەر تەندروستی مرۆڤ بە گشتی و لەسەر زیادبوونی كێشی لەش بەتایبەت. فشاری دەرونی دەبێتە هۆی زیادبوونی ئاستی هۆرمۆنی كۆرتیزۆڵا كەوادەكات كەسەكە هەست بە برسێتی زۆر بكات و زوربەی كات حەز بە خواردن بكات , بەمەش كێشی زیاد دەبێت.
8. بڕی  پێویست خەوتن: خەوتن باشترین ڕێگەی پشودانی مێشك و جەستەیە, نەخەوتن بۆماوەی زۆر یان كەمخەوی یەكێكە لەهۆكارەسەرەكی یەكانی زیادبوونی هۆرمۆنی كۆرتیزۆل كەوادەكات كەسەكە بەردەوام هەست بە بێتاقەتی و بێزاری و فشاری دەرونی دەكات. وە دەبێتە هۆی ئەوەی زیاتر حەز بە خواردن بەگشتی و شیرینی بەتایبەت بكات , ئەمانەش وادەكەن كێشی زیاد بكات. بۆیە پێویستە هەوڵبدرێت كە  بڕی پێویست بخەوێت  لەشەو ڕۆژدا واتە نزیكە 7-8 كاتژمێر. 
9. كەمكردنەوەی خواردنی شیرەمەنی یەكان: شیرو بەهەمەكانی بەسەرچاوەی گرنگی خۆراكی مرۆڤ دادەنرێن , بەلام بۆكەسانێك كەدەیانەوێت كێشیان دابەزێنن باشتر وایە بڕی كەم بخۆن . چونكە بەرهەمەكانی شیر بڕێكی زۆر شەكری لاكتۆزیان تێدایە كە دەبنە هۆی خاوكردنەوەی پرۆسەی دابەزاندنی كێش.  وە پرۆتین لە پێكهاتەیاندا هەیە بەتایبەت بەرهەمە چەورەكانیان وەك پەنیری چەور, بۆیە كەمكردنەوەی خواردنی بەرهەمەكانی شیر دەبێتە هۆی دابەزاندنی كێش. 
10. بە ڕۆژوو بوون: یەكێك لە ڕێگە تەندروستەكان بۆ دابەزاندنی كێش بەڕۆژووبونە.كەبەیەكێك لە كاریگەرترین ڕێگەكان دادەنرێت بۆ دابەزاندنی كێشی زیادەی لەش. بەتایبەت ڕۆژووی پچڕپچڕ . چەند ڕێگەیەك هەن بۆ بەڕۆژوو بون كە پێشنیار كراون بۆ دابەزاندنی كێش و بۆ تەندروستی . لەوانەش: 
• بەڕۆژوو بون بۆماوەی 16 كاتژمێر: نەخواردنی هیچ خۆراكێك بۆماوەی 16 كاتژمێر و پاشان 8 كاتژمێر خواردن و خواردنەوە بە ژەمی كەم و بچوك. دووبارەكردنەوەی ئەم ڕۆژووە هەفتەی 2 جار یان 3 یان بە پێی توانای كەسەكە.
• بەڕۆژوو بون بۆماوەی 24 كاتژمێر: نەخواردنی هیچ خواردنێك بۆماوەی 24 كاتژمێری بەردەوام . هەفتەی 1 یان 2 جار.
• بەڕۆژوو بونی 5 بە 2 : واتە نەخواردنی هیچ خۆراكێك كە كالۆری تێدا بێت بۆماوەی 5 ڕۆژ, پاشان بۆماوەی 2 ڕۆژ بڕی پێویستی كالۆری دەخورێت كە 500 – 600 كالۆری بێت ڕۆژانە. ئەمە سیستمێكی قورسە و كەم كەس دەتوانن پەیڕەوی بكەن.
لەكاتی هەركام لەم جۆرە ڕۆژووانەی بۆ دابەزاندنی كێشە نابێت خۆراك بخورێت, بەڵام پێویستە ئەو خواردنەوانە بخورێنەوە كە هیچ كالۆریان تێدا نی یە , بەتایبەتی ئاو , وە دەركێت چا و قاوە و شەربەتی سروشتی بێ‌ شەكر  بخورێنەوە.
11. ئەنجامدانی وەرزشی تەندروست: هەندێك كەس وەرزشی قورس دەكەن بۆ دابەزاندنی كێش, ئەمە ڕێگەیەكی ڕاست نی یە بەڵكو زیان بە تەندروستی دەگەیەنێت بەتایبەتی لەسەرەتادا.  ئەگەر بۆ دابەزاندنی كێشی زیادە  پەیڕەوی خاڵەكانی پێشوو بكرێت ئەوا ئەنجامی باش بەدەست دێت . وە هاوكات لەگەڵا ئەوەشدا دەتوانرێت چەند وەرزشێكی بەسوود و تەندروست ئەنجام بدرێت بە ئاگایی یەوە. لەوانەش  بە پێ‌ ڕۆیشتن, مەلەكردن , پاسكیل , . یۆگا (ئەمە وەرزش نی یە بەڵام زۆر كاریگەر و تەندروستە) . وە هەر وەرزشێكی تر كە ئارامی جەستەی و دەرونیت پێببەخشێت نەك ماندوو بێزارت بكات.
12. پشكنینی هۆرمۆنی: ئەگەر پەیڕەوی ئەو ڕێنمایی یانەت كرد بۆ دابەزاندنی كێش و چاودێری ووردی تەندروستیت كرد كە هیچ كێشەت لە كەم و زیادی ڤایتامین و كانزاكاندا نی یە و بەردەوامیت لە سیتمی دابەزاندنی كێش , بەلام نەگەیشتیت بەو ئەنجامەی خۆت دەتەوێت و كێشت هەر دانەبەزی بوو , ئەوا ئەگەری ئەوە هەیە كێشە لە هۆرمۆنەكانتدا هەبێت .بەزۆریش ئەگەری ئەوە هەیە كە 3 جۆر هۆرمۆنی سەرەكی كێشەیان هەبێت . ئەوانیش:
1. Thyroid hormone
2. Sex hormones
3. Stress hormones
بۆیە باشتر وایە  لەم كاتانەدا ڕاوێژ بە پزیشكەكەت بكەیت و پشكنینی تاقیگەی هۆرمۆن ئەنجامبدرێت بۆ دڵنیابوونەوە و گەیشتن بە دەرەنجامی ڕاست و تەندروست. 
 
• لەكۆتایدا پێویستە ئاماژەبەوە بدەین كە لە گەڵا  پەیڕەوكردنی ڕاست و دروستی ئەم خاڵانەدا بە بەردەوام بوون دەتوانرێت بە ڕێگەیەكی تەندروست كێشی لەش كەمبكرێتەوە, بەڵام لەدوای هەموو ئەمانەش,ئە گەر هەر كاریگەری یەكە زۆر نەبوو ئەوكات و بە ڕاوێژی پزیشكی پسپۆڕ دەتوانرێت حەب و دەرمانی دابەزاندنی كێش بەكاربهێنرێت. نەك بەبێ‌ هیچ هەوڵێك و بێ‌ پەیڕەوكردنی ئەم ڕێنمایانە و یەكەم هەنگاو پەنا بۆ دەرمانی كەمكردنەوەی كێش ببرێت , ئەمە هەڵەیە و پێویستە بڕوا بە كۆمپانیاكانی بازرگانی نەكرێت كە دەنوسن بەماوەیەكی كەم و بە بەكارهێنانی جۆرێك لە حەب و دەرمان كێشی خۆت دابەزێنە. ئەگەر ئەوەندە ئاسان بوایەت ئەو هەمووە مرۆڤە لە دنیادا بەدەست كێشەی قەڵەوی یەوە گیرۆدە نەدەبوون  و بەتایبەت لە ووڵاتانی پێشكەوتوودا كە زۆر ئاسان ئەو حەب و دەرمانانەنیان دەست دەكەوێت.   بـــەڵام پێویستە ئەوەش بڵێن دابەزاندنی كێش نەك مەحاڵ نی یە بەڵكو كارێكی ئاسانە ئەگەر پەیڕەوی ئەو ڕێنمایی یە تەندروستانە بكرێت كە ئاماژەیان پێدرا , وە هاوكات ئیرادەی بەهێزی كەسەكە و بەردەوامی لەسەر سیستمەكە و نائومێد نەبوون زۆر گرنگ و كاریگەرن و بە دڵنیای ئەنجامی باشیان دەبێت.
بەهیوای تەندروستی بۆ هەمووان. 
 
سەرچاوە/
.dietdoctor.com
.healthline.com


زیاتر ببینه

رێگاكانی گواستنه‌وه‌ی ڤایرۆسی جگه‌ر
 به‌روار‌  : 8/7/2018

تا تەندروست بژى
 به‌روار‌  : 8/7/2018

زانيیاری ته‌واو ده‌رباره‌ی ڤیتامین دی
 به‌روار‌  : 8/7/2018

ئەو ١٠ وشەیەى دەروونى منداڵەکەت وێران دەکات
 به‌روار‌  : 8/7/2018

سه‌ره‌تا  |  کارمەندى نموونەیی  |  ده‌رباره‌  |  په‌یوه‌ندی
ژماره‌ی سه‌ردان : 288,001     میوان : 75
DESIGNED AND DEVELOPED BY KOD4IT -  COPYRIGHT © 2017 - 2018 BAXSHIN  ALL RIGHT RESERVED